De Ondergang van de Lusitania

“I saw the torpedo coming! – a white and greenish streak in het water! – I stood transfixed!” – Lusitania passagier Dwight Harris

Stel, het is 1915 en je reist van New York naar Liverpool met het beste en snelste passagierschip ter wereld. De reis verloopt rustig, totdat je vanaf het dek opeens een torpedo door het water ziet glijden, richting het schip… Het lijkt wel een thriller, maar het is echt gebeurd.

Een fatale samenloop van omstandigheden. Dat is waarschijnlijk de beste manier om de ondergang van het passagiersschip de Lusitania in mei 1915 te beschrijven. Europa bevond zich midden in de Eerste Wereldoorlog, en vele honderden Engelsen vertrokken die dagen met de boot vanuit New York naar Liverpool om bij te dragen aan de oorlogsinspanning. Men realiseerde zich alleen niet op tijd dat de wateren rond Groot-Brittannië inmiddels tjokvol Duitse U-boten zaten. A recipe for disaster.

Ooggetuigen

Erik Larson heeft deze geschiedenis uitgebreid onderzocht en schreef het non-fictie boek De Lusitania. Het verhaal wordt vanuit verschillende perspectieven verteld. Zo verschijnen onder meer de ervaren kapitein William Turner, de verliefde (!) Amerikaanse president Woodrow Wilson en de nietsontziende U-boot kapitein Walther Schwieger ten tonele. Ook krijgen enkele passagiers uit de eerste, tweede en derde klasse een gezicht door het gebruik van diverse kleurrijke ooggetuigenverslagen.

Op de ochtend van het vertrek uit New York stond er een merkwaardige advertentie in diverse kranten. De Duitse regering waarschuwde reizigers: “vessels flying the flag of Great-Britain, or of any of her allies, are liable to destruction”. Het schip de Lusitania behoorde tot een Britse rederij, en zou volgens de Duitsers bij een aanval niet worden ontzien. De meeste passagiers hadden echter die ochtend helemaal geen tijd om de krant open te slaan. Bovendien had iedereen vertrouwen in de snelheid van de Lusitania en kon men zich simpelweg niet voorstellen dat een dergelijk schip zou worden aangevallen.

Opmerkelijk genoeg bestaan er filmbeelden van het vertrek van de Lusitania. De prachtige zwart-wit beelden geven een indruk van het schip en de inscheping van de passagiers waarvan zovelen de reis niet zouden overleven.

Torpedo inslag

De reizigers waren ervan overtuigd dat de Lusitania bij aankomst in Engelse wateren begeleid zou worden door de Britse marine. Dit bleek niet het geval en het schip werd op klaarlichte dag door een Duitse U-boot beschoten met een torpedo. Tot overmaat van ramp bevond het grootste gedeelte van de bemanning zich tijdens de explosie in het ruim en was op slag dood. Hierdoor was er geen getraind personeel beschikbaar om te helpen met de evacuatie van het gekapseisde schip en het lanceren van de reddingsboten.

Larson beschrijft de chaos en paniek na de inslag levensecht. Ouders zijn panisch op zoek naar hun kinderen, reddingsvesten zijn te goed opgeborgen en mensen springen ten einde raad in de ijskoude zee. Binnen 18 minuten verdwijnt de Lusitania volledig onder water en komen 1198 van de 1962 opvarenden om het leven. Ook de reddingsoperatie kwam stroef op gang. Er werden geen grote en snelle schepen ingezet, omdat de Britten bang waren dat de U-boot onder water lag te wachten om nog meer slachtoffers te maken.

De Lusitania is een dikke non-fictie pil, maar leest als een roman. Het enthousiasme van Erik Larson voor dit verhaal spat werkelijk van de bladzijden af. Door de verschillende perspectieven die worden belicht ontstaat een divers beeld van de passagiers aan boord van het schip. Een slimme literaire truc, want omdat je de reizigers tijdens de overtocht goed heb leren kennen, leef je echt met ze mee. De schipbreuk zou overigens grote consequenties hebben op het wereldtoneel; doordat veel Amerikaanse opvarenden om het leven kwamen werd de VS de Eerste Wereldoorlog ingetrokken. Kortom, lees dit boek!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *